VOLAPÜKAGASED PRO NEDÄNAPÜKANS
JÄFIDOT VPAKLUBA VALEMIK NEDÄNIK 
Ä JÄFIDOT BÜFIK DILÄDA VALEMIK FEDA VPAKLUBAS.
YELOD: 20
Redak: ‘Dr. Arie De Jong’ (‘Leiden’, ‘Heerengracht’: 58. Nüm potakala: 107174) e ‘J. G. M. Reynders Sr.’ (‘Den Haag’, ‘Hugo de Grootstraat’: 82. Nüm potakala: 199061) : kadämals Vpa.
NINÄD
1955 (yelod 20id)	2
PÖTÜ YELACEN.	2
Jiel ‘Venus’ blägik	2
CEDS E TIKODS.	6
NUN.	6
BIENASÜMBOLAV.	6
SPIKEDS SUOMIYÄNIK.	7
NUNS.	8
Volapükaklub valemik Nedänik.	8
JEIKOT PLINAS.	8
Komip se krigavabs	9
EL ‘MANNEKEN PIS’.	9
NUN.	10
‘CAROLUS LINNAEUS’. (1707—1778).	10
Spikäd tü d. 9id novula yela: 1954	11
Vindit lügadramatik jikanitana penoföl	12
Zigans	13
NUNS.	15
Volapükaklub valemik Nedänik.	15
SPOD.	15
NUN VEÜTIK REIDANES VALIK OBSIK.	15
‘RENÉ CAILLÉ’: LETÜVAN ELA ‘TOMBOUCTOU’.	15
REJIMEN BISARIK	16
SPIKEDS DE ‘MUSLIH ED DIN SAADI’ (1189 — 1291).	17
NUNS.	17
Volapükaklub valemik Nedänik.	17
Diläd valemik feda Volapükaklubas.	17

1955 (yelod 20id)
PÖTÜ YELACEN.
Dönu yel bal epasetikon, e binobs ün prim yela nulik. Kisi yel at ogivon-li obes? Atosi no sevobs ab alo lüvipobs ladöfo reidanes lestümik valik obsik gudikünosi. Yel: 1955 blinonös ones sauni, e benoseki pö vobods onsik! Yel at blinonös i gudikosi mödik e progedi dine sublimik obsik: Volapük! Spelobs ladöfo, das reidans obsik, alan ma fäg lönik oka, i ovilons kevobön ko obs ad dagetön zeili at. Zesüdos so vemo, das vol labon gebidi mekavapüka te bala, efe mekavapüka, kel dalabon patöfis valik pro pük valemik neodikis. No nedobs numädön onis pro reidans obsik, ab vilobs ga kazetön, das Volapük sekü binod okik binon so kuratik, das i pötöfon pro nunods nolavik e baläds bevünetik. Klu nogna: kevobobsös ad propagidön Volapüki!
REDAK.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1955. Pad: 1.
Jiel ‘Venus’ blägik
Fa ‘René Marcia’. (Se el ‘Het Vaderland’.)
Visit balid oba, ven ilükömob ini ‘Paris’, ätefon hifleni obik: ‘Cyril Beaume’. No ikolkömob omi dü yels mödik. Istudobs kobo in el ‘Sorbonne’, pos atos vegams obsik idistikons. Om, boso monemik, idedietom oki löliko vobode literatavik okik; ob imutob lasumön cali neflagiälik tidala in bal provinazifas tio smalikas obsikas. Om ädutom nu lü lautans mu sevädiks ä sekaliegiks dramatas in ‘Paris’, ämatom ko jiliman pälöföl ela ‘Comédie française’ ed äbelödom in el ‘Rue Elysée Reclus’ viladi magifik, in kel vobots mu difiks lekana Fransänik, pänots fa ‘Corot’, ‘Fromentin’, ‘Chabas’, skulturots fa ‘Rodin’, ‘Denis Puech’, ‘René de Saint-Marceaux’ e kolet pivälöl lebukas jerabiko pitanädölas lautanas klatädik e nutimikas äjafons züädi stilik jöna sublimik.
Du äseadobs in studacem mu nätimik omik, kö stanalampad geilik po söf di ‘Chesterfield’ ävivon svieti redagoldik zü kaps obsik ed äspikobs dö studüp kobik obsik, benosek literatavik omik, jimatan omik, ‘Cyril’ pävokom süpiko leni telefonaparat.
Älöbunom vifiko, e, du ägolom da cem, äsagom obe love jot okik: “Atos obinon ‘Gaby’: jimatan obik; ün paud ai latoenof dü timül obi: vimäd voma ebo ematiköla,” äsäkusadom oki äsmililölo. “Säkusadol sio bosilo obi, vo-li? Sumolöd vüo zigari! binons in layet telid, in flan nedetik penamataba obik.”
Älöädob ad ledunön vüdi omik, ab, va ob no elelilob gudiko omi, u va om epölom pö jon, no ätuvob in layet, keli ämaitirob, zigaris ab vomapöträti vemo patiki in frem mahunik dofik pifremöli. Äbinon magod jidanüdana lofüdänik, voma lunedik snekasümik, labü logot vemöfiko dofik, ab labü jön so jänälik, das ob löliko ijäfälöl me logam pöträta lekanaviko pipänöla, no älilob, das ‘Cyril’ inükömom dönu ini cem. Äjekob, ven älilob vögi omik küpädiko fäkiki näi kap obik: “Binof jönik, vo-li?”
Ästanom po söf di ‘Chesterfield’, ed älabölo kubitis okik su bäkastutöm e däblegikölo love jot obik, älogetom drimäliko lü pöträt.
Ägidükob obi, äplänob, vio ireafon ini nams obik e vio ob, pijänälöl dub keinot jänälik, ijäfälikob pö logam ona.
Ädunom jästi refudik. “No begolöd säkusadi! Suemob osi so vemo gudiko. Binos bemagiv ot, kel äsestralon de of it.”
“No binof jimatan olik, vo-li?”
“Nö! o nö! Vilob bo seimna konön ole jenotemi et. Binos semikna pro ob fred lügik ad stebön pö memamagots vönädik et, pö dols vönädik. Dalilolös!
Äbinos ün 1906 — memoböd gudiko! — si! ün 1906. Äbinob in ‘Monte-Carlo’ demü dönuamaplägs de ‘Esther’, kela balidbitid öjenon in ‘Monte-Carlo’. Ojonob onu seimna ole däsinotis teatadekoratas mu magifikas, kelis söl: ‘Visconti’: lekanan gütik sevädik äpänom pro el ‘Esther’ obik. Älotedom in ‘Hôtel des Colonies’, ed us, pö fided stimü ‘Massenet’ älogob balidnaedo ofi, eli ‘Nadia Gouniowsky’: jikanitan Rusänik, kel äplösenof rouli de ‘Cléopatra’ in lop mastala gretik. ‘Massenet’ äjonodom obi ofe, ed äbinob sunädo so sumätöfü kein bemagivöl jöna slavik glumidik ofa, das ün neit et, neit luimülik dofablövik ko stels flamülik di ‘Rivière’ in spiret süpiko äsüiköl äbekanitob jöni klänöfik ofa. Äsedob ofe poedotis obik, ed ün del fovik ägetob vüdi ad visitön ofi in vilad ofik. Ävilof danön pösodiko obi.
Ägetedof obi in cem löliko in stül morik pimöböl, kel äfomon züädi benöfik pro jön foginänik ofik.
Äbinof löliko in klotem blägik, älenlabof klotemi sadinik blägik, kel äzüon nabiko glimiko koapi lunedik blegülovik ofik, ed in logod nesmufo niedik ofik, ve kel herem neitablägik ädolagon vefalieno, logs mügdalafomik veluvo blägiks ofa äsümons ad gufurs nenlestabik dagik.
Älütenükof obe namis lunedik feinik bofik oka. “O mastal digik! kio ezadidol ed efäkükol obi…!”
Du äspikobs in cem lüxüödik ko möbs blägik glimik ko nakar penüseitöls lunüpiko dö vobod obik, dö bitid onu kömöl de el ‘Esther’ obik, dö benosek de plösen sublimik ofik ela ‘Cléopatra’, älügivof obe ko jästs keinik namas lunedik okik in bovüls largentik feinik tiedi blonik Rusänik, äkanitof me vög glorik okik, du ädugedof oki it su göbapianod, lidis fäküköl fa ‘Massenet’, ‘Debussy’, ‘Ravel’,……
E ven ämogolob, äpromof obe, das ökomof in lojad obik pö balidbitid de ‘Esther, princesse d'Israël’.
Äbinob brietülik sekü läb; in nesufäd spetätüköl ästebedob deli balidbitida.

Äbinos soar neglömovik. Lüxüöd teatadekoratas lofüdänik, plösen mastik lekananas gudikün ela ‘Théâtre Antoine’, mens gütöfik in lecem e näi ob, in lojad obik, as pasionaflor dofik maged magifik de ‘Nadia Gouniowsky’. Ko stäat stilik ästunidob profüli nesmufo niedik feinik ofa, kel ätaädon japiko ta siem vidik häta blägik gretik ofik, kel äbinon boso slobiko su herem blägik vefedik, lieni nendöfiko blegiki särviga ofik, blöti ofik, kel äsvelon dis maifod dibiko pisekötöli klota tüülik blägik ofik, len kel pär rosadas: ‘La France’ sofiko yelovikas ästuton, klöpöfüli bradas ofa, e jästis keinik namas feinik ofa.
E pos süf lätik, ven ‘Legrand’: hidramatan balid ästepom föfio ed änunom ko vög sonorik: “O läds e sörs! dramat, keli elabobs stimi ad plösenön oles, pelauton fa söl: ‘Cyril Beaume’,” ägleipof zänodü stimod lanälik publüga namis bofik oba ed äspikof nelaodiko ko vög fäkik: “O flen obik! kio binob pleidik tefü ol!”
Ün soar et äbelifob benoseki jönikün obik.
Äsänedobs in ‘Hôtel des Colonies’ ko flens, dramatans e stunidans aniks. Säned lafacalöfik, kel äblebükon obis de od peteilölis, äbinon tom pro ob. Ibä nämäd netaetovik — äkonof latikumo, das i of älabof senäli et — ätirädon kobio lanis obsik. Isagobs ode nosi, no vöd bal zada ikömon love lips obsik, ab logs obsik äsukons ai dönu odis me loged mu leladöfik, kel äjonon fuli ladälas obsik.
Fin säneda ün neit tüi düp telid, äsümedon lelivükam… Äspidob lü of, e du äyufob ofi pö züükam soaramäneda vidik, äsgaob nelaodiko draniko: “Golobsöd futo domio, o ‘Nadia’! ün neit godöfik!”
Älülogof obi ko loged stralöl.
“Si! golobsöd futo, o ‘Cyril’! golobsöd futo ün neit lejönik!”
Ed ägolobs nevifiko seilölo da stil blövik neita, ün neit me stels pibesovöl, lifik dub rosads storditöl sofiko kledöls, kels älunidilons valöpo in dag neita, liföl dub kanit löfidik mela, kel dofablöviko ed äs largent änidülölo ävefon lü jol blegik ko pams fänöl onik, küpräds dremik onik, kels ätaädons äs flams blägik ta sil vidik. Sailanafils latik anik äslifons äs böds vietik ko flitäms pistäänüköl klänöfiko e nentoniko dub neitavien lü horit dagik.
Ätakobs fo balutastutöm maboinik vietik. Äzüükob bradi obik züi zekoap ofik; ästutof me kap okik poloveo ta jot obik.
Täno äspikob: “O löfäb! senälobs so vemöfiko sofi, jöni neita benöfik ä zadika at, bi lelöfobs odi, vo-li? bi lads obsik sekü lelöf dremöls suemons nenfini blövik neita godöfik at.”
“O ‘Cyril‛!” Atos ätonon äs luvokäd dola.
“O löfäb!”
“Binos fop ad lelöfön obi.”
“Kikodo-li?”
“Bi obinol man neläbikün, kel dabinom.”
“Klu no lelöfol-li obi?”
“O ‘Cyril’!” Nu atos äbinon äs löfül. Logs ofik älebegons, e ko mud ofik ta lips obik, äsagof nelaodiko: “Viloböv, das neit at odulonöv ai.”
Delis, kels äsökons, äbelifobs äsä in drim, in drim milagik läba litik, love kel jad te bal ädabinon: lesiam ai dönu gekömöl ofik, das of neai ökanoföv binön jiobikan, e das lelöf obsik äbinon fop. Ab ven äsäkob draniko ofe kodi, älemufükof kapi okik, ed ädönusagof ai: “Binos nemögik”.
Suvo äkanof i logön lunüpiko ä leladöfiko lü ob, ed äsagof me vög dremöl: “O ‘Cyril’ pöfik obik! kio oliedol semanaedo!”
Ab kod lüga ofik äblebof pro ob klän nedaseivovik.
Lelöfadrim obsik ädulon jü fin säsuna. Täno pos del, ün kel of vemöfiko paelik ko notodot mu lügik in logs okik e ko zad tio pätelöl no ilüvof nili obik, e ko löfül äsvo äyümof oki leni ob, äsvo äbinof dredik, das lif öteilonöv obis, äsagof nelaodiko: “O ‘Cyril’! spetob oli asoaro pos bitid in cem morik,…”
Ägolob tü düp degbalid lü vilad ofik, ed ästebedob in cem lafadagik, kö stanalampad geilik su disstütot peködöl ästäänükon svieti klänöfik love tapeds Pärsänik goldakölik. Äseidob obi sui söf me sadin grünik pekövädöl, ästutob feniko sekü spetät nesufovik poloveo in kusens molik, ed älogob disipiko züo in cem spadöfik.
Möbs blägik glimik ko nakar penüseitöls älabons litaglimis reinabobakölik; körten tüülik fo fenät maifik äsä dub nam nelogädik pämufüköl ämufon klänöfiko nevifiko; ämaifikon ed äkoedon logön gadi dub mun bundano pilitüköli, in kel rosads vietik kledöl älunidilons, e pams geilik äfänons ta sil dofablövik. Stel soalik äflamülon sus küpräd lunedik. Smel boso storditöl mabara ävebon da cem.
‘Sonia’: cemajidünan Rusänik äkömof nennoido ninio, äblinof Jampänavini, zigarülis ed äsagof nelaodiko: “Läd okömof sunädo,” ed änepubof dönu.
Stil ävedon teifülik. Bos lügadramatik, as bümal mifäta, äteifülon luti. Lad obik äpebon mu vemo.
Ab süpiko, blinölo säspetäti, se cem miedöl pianodamusig nelaodik ätonon in stil neita. Yanakörten vetik binü trib grünik äseaikon, e ta pödaglun vamik veluvasümik maged lunedik blegülovik ela ‘Nadia’ piklotöl as ‘Cléopatra’ äsüikon.
Ävebof föfio ko brads niedik pitovöl äs florakauls, ed ädanüdof, äsä nog neföro ilogob, danüdi lofüdänik sovadik pö musig luimülik de ‘Massenet’. Da glätapärlats grünagoldiko glimöls, kels älagons noidedölo de hips ofik, lögs niedik lunedik ofik änidons; löpakoap tio nüdik ofik äliton äs nif niedik in lafadag; jals goldik glimik magifiko piködöls smaragoinagrüniko flamülöls ätegons dögis ofik; snabäd snekafomik goldik äkrugikon da herem blövablägik vefik; smaragain gretik äliton sus flom ofik. Veal dulogamoik äkrugikon spiralafomiko zü koap ofik ed ävebof po of äs lefog voaliko vietik.
Danüd ävedon ai sovadikum. Äjutedof ve ob äblegikölo foloveo ko logod paelik okik nilü obik. Smilil dafredüköl äslifon zü lips ofik. Musig ätonon fulikumo. Äsävilupof oki se veal nifik pärlats goldagrünik äslifons noidedölo de hips ofik, jüs pö finakakords lütonöl, koap niedik ofik in tenikam lunedik e ko brads pitovöl äsüikon in neit blövik äs vasod vietamaboinik Grikänik, e, du lips ofik äsagons nelaodiko: “O ‘Cyril’! viloböv, das neföro oglömol neiti at,” äslifof ini brads ledesirik oba…”
‘Cyril Beaume’ äseilom dü timül. Notodot fäkik äbinon in logs omik. Nam omik, kel äluröbon love logod omik, äjonon dremi pülik. Ed älaispikom: “Si! ven ob, no nog äkanöl suemön läbi levemik obik, ävilob visitön ofi ün del fovik, idetävof. In pened däsperik äleditf de ob, ed äkonof, das of: jinihiliman älaböl sekü yul bludik bligi ad vinditön fate okik, kel ideadom nendöbo as xiläb in Sibirän, ämutof detävön. Säditretamed no ädabinon, no äviloy säbligön ofe yuli ofik: if öbliboföv, no te lif ofik, ab i obik ai öriskädonsöv, bi pötädonsöv dub nams vinditöl volutanas. Däsperiko äsökob ofi. Dü muls kil ebinob in Rusän, sogü flen obik lelegäta Fransänik in ‘Petrograd’ älifädob timi obik me vestigs nensekik. Balikos, keli älelilob, äbinon, das isevob ofi me teatanem ofik. Nem lönik ofa äbinon nesevädik. Nuns in delagaseds dö nihilimans, voms, kels päxilofs lü Sibirän, kels pästrupofs in fanäböps, kels päjütodeidofs in yads glumidik, älienetükons obi. Ob e lanöfo e koapo ibreköl ämutob gegolön lü Fransän. Yeli bal älifädob in taked benüköl in pürenens. Pianiko saunikam äkömon, pö ob vobiäl ädönulifikon.
Pö bitid dramata nulikün obik, in kel äplösenof lerouli äseivob jimatani obik. Älabof senöfi vomöfik so feiniki, äkosgolof obi ko ladäl so go suemöl, das ob äsenälöl, das ötuvob pö of trodi e takedi, äsäkob ofe ad vedön jimatan oba. E trodi e takedi etuvob: binob lölöfiko läbik.”
“Ab if ogekömoföv-li seimna,” äsäkob nelaodiko.
Älüogom obi ko loged stralöl.
“Si! if ogekömoföv seimna,…” ädönuom.
Ab täno lit äkvänikon dönu in logs omik, e ko jäst noöl äsagom: “No kredob milagis. E zuo debob ele ‘Gaby’ dani so mödiki, das no kredob, das olüvoböv föro ofi…”
Tü timül et yanakörten ämufon e fo pödaglum veluviko redik äsva dub fil äglutöl vomamaged fäkükölo jönik ästanon, piklotöl in soaramäned blägaplädik veitik, kela kolet vidik löstanöl nog äpluükon niedi logoda feiniko pifomöla ofika, niedi särviga klöpöfülik ofik, e kel äfremon blägiko heremi redablonik, kel änidon äs lehät goldik. Älülogof eli ‘Cyril’ ko loged lelöfa vemik, ko smilül zadik zü mud senöfik ofik.
‘Cyril’ äkosstepom ofi, äkidom nami ofa, ädugom ofi lü ob ed äsagom: “Jiatan binof ‘Gabrièle’: jimatan obik.”
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1955. Nüm: 1. Pads: 1—4. Nüm: 2. Pads: 5—7.
CEDS E TIKODS.
Nendanikans binons igo frutiks: yufons oli ad benodön nen lönafrutiäl.
‘Jules Claretie’.
Lon pasävobedon, if cödal labom keliedi.
‘Publius Syrus’.
Binos fop gretikün ad lärnön dinis, kelis dönu mutoy glömön latikumo.
‘Erasmus’.
Alan geton dugälis tel: bal, keli geton de votan, e bal veütikum, keli givon oke it.
‘Gibbon’.
Neodoy suvo kuradi mödikum ad votükön dinis smalik, ka bekomipön mistadis gretik. Dins smalik labons slopanis mödikum.
‘Douwes Dekker’.
Binos spelabik, das ai mens odabinons, kels fägons ad logön jöni in dins komunik.
‘George Eliot’.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1955. Pad: 4.
NUN.
Volapükaklub valemik Nedänik.
Ladet nulik:
Söl: ‘A. N. De Jong W. P. zn.’ ‘Stevinstraat’: 71. ‘Scheveningen’.
BIENASÜMBOLAV.
Ma yeged in el ‘Haagsche Post’ dätü 1929 febul 16.
Kikodo kibol-li ga nimis stegülöl et? pasäkos bo seimna bienane fa visitans, kels elogedons nog neföro lifi e jäfami bienema. If mielabien obsik no binonöv nimil mu nitedik labü doküms nouba mu bäldika, ed if miel onik no labonöv mödikumi ka nulüda- e sananämis natöfikis, pöps vönikün in jenav sevädiks, e latikumo kulturapöps feiniko kuliviks, ütanätonsöv-li oni igo nemediko rele oksik — klu nesiädikose? In lofüdän solöfik klänöfik, kö äkodidoy planes, flores e nimes lanilabi, kö älifoy in e ko nat züöl, kelos nu nog lokon in bumädadiled alik me plana- e nimafigurs tio bundaniko pedeköl, kel elovelifädon jü atim lunüpi dämüköl tima, us bien mükik ävedon sümbol lifavöladas löpikün. Kio pö Lindänans vönädik lif, nat e rel pemigons leladöfiko!
Vedads rigo in sanskrit pelautöls: buks saludik Lindänanas, penäds vönik et, in kels ya ün yeltums mödik bü moted Kristusa konots e poedots mudöfo peloveüköls pefümükons, nüdugons obis ini vol primöfik lafa-märöfik lofüdänana vönik. Is kolkömoy dönuamo leigodis de lif bienas (‘madhuka’) pedütülölis, kels panemons turniko mielidrinan (‘madhupa’), mielimekan (‘madhukara’) u mieliläkan (‘madhulih’). Mödadilo atos jenon in lelöfalids, in kels lelöfan, leigoäsä bien sekü löf pro flor, spelom ad pedön mudi mielasvidik jilelöfäba okik. If hiyunan sukom retodi lelöfäba okik, e vilom tuvön ofi, mutom säkön osi bienes. Ko atos tefidon mag biena as sümbolamäk lelöfagoda: ‘Kama’, suvo pemagöl as son ela ‘Maia’ su lotudaflor slipöl. Leigoäsä latikumo ‘Eros’ pö Grikänans, e ‘Cupido’ pö Romänans, ‘Kama’ polom sagiti e cari, kela caratänden binädon me jän bienas. Atos mäkon lelöfadolis, kelis sagits omik kodons, ifi ats binons dols svidik. Jü atim luimöfükam muda, logalipas, lilas e floma jigama ko miel duton lü matükamalezäl lofüdänik.
I in krigapoedots tuvobs dönu bieni, as sam uto, kö krigan sekü plunämäd sukuböl leigodom sagitis, kels lükömons lü om in num ai gretikumöl, lä lemödot bienas nenropiko sekümölas. I patöfs menöfik badik pagivülons bienes in nimamär, kö pariprodos ones, das ons ün tims klopota badik igo tifons mieli de nilädafs oksik. Rav pö biens äbinon kludo ya sevädik ün tim et. Das biens panemons so suvo in penäds lofüdänik vönikün, binon fümiko sek utosa, das bien komädon dönuamiko as sümbol su mags ya mödo vönikums goda: ‘Visnu’. ‘Visnu’: konsefanäm levala, kela logodi logoy as lokam in blöv sila, ed in vat lämpik dibik; ‘Visnu’, kela litafon laidüpik blebükon benöfön natadinis valik, e kel vedükon vali liföl ad dabin fredik, pamagon te as bien, kel takädon su lotudaflor su vat flotöl. Äsä pö obs biens pos hitüpadels vamik ön num gretik neitilifädons in tiliads floröl, so ün neits lofüdänik mödo sofikums biens mödik bo blibons soaro in lotudaflors färmiköl.
In el ‘Rig-Veda’ ‘Raghu’ sagom so poediko: Ven sol sülöpikon, maifükon lotudaflori e libükon bienis se fanäbam onsik. As lanans gudik lita strals balid at sola da gödalulit kulöls blinons bienes mieli svidik onsik. In gödapleks relöfanas solastrals balid at dü gödalulit palevokons ad sülöpikön se mel, äs festuns goldik löpiköl, leigoäsä mielabien lü vaets sülik svidik. God panemom: ‘Visnu-Indra’ ä ‘Krisna’ sa lüükot: ‘Madhava’, sevabo se ‘madhu’, ü miel, pemotöl. Pö atos bien binon dönu sümbol, ibä in mag ‘Krisna’, kel binom dönumidikam talik goda: ‘Visnu’, ai labom bieni blövik su flom. Is bien sümbolik binon blövik, bi köl sila, se kel äcedoy, das ‘Krisna’ imidikom, i binon blövik. Seimna ‘Krisna’ äceinom bali lelöfäbas talik okik ad blägazoim, ed äbüdom täno ad zelön fovo neai lezälis relöfik stimü om nen plan at. E nog ün atim Lindänans kipons dü klop miela bledis anik plana at in nam, bi cedons komi goda it in biens. Is kludo bienibrid evedon, ed ebleibon binön, lezäl relöfik.
In vedad mun pacedon suvo as god mielijaföl. Näinem: ‘Madhukara’ — at sinifon mielijafan — jonon atosi. Nem in vedads mödiko pro bien pageböl: ‘brahmara’, zao: tävan u fealotädan, nem mu pato pötöfik pro bien de flor bal lü flor votik flitöl, dageton pö Lindänan lanatevuli lekredöl näisinifi relöfik, kelosi bien ai dönu lü solalit seflitöl kodedon. Bi ai älogoy, das bien in dag peklänedöl ai äsefliton lü lit sola, bien ämuton vedön nog veütikum ka sümbol goda: ‘Visnu’. Is bien ävedon sümbol lifa it.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1955. Pads: 7—8, 9.
SPIKEDS SUOMIYÄNIK.
In delagased: ‘Leidsch Dagblad’ de spodan Svedänik onik yeged vemo lobülik komädon tefü duinods sublimik, kelis pöp Suomiyänik edunon pos fin kriga. Pato posä Suomiyänans ifipelons löliko, ün setul 18 yela: 1952 krigadebis Rusänik oksik, ekanons lebumön dönu ko viläl vemik läni oksik. Dinädü jenöfot magifik at cedobs pötöfiki ad lasumön is spikedis anik, kelis spodan delagaseda pemäniotöl ekonletom.
Lekan jönikün e latikün e klän bolitana letälenik binon: pölükam dub snat verik.
No daloy cedön, das pläg benodama binon bos votik äsä juitamed. Too binon juitamed sauni födöl!
Men mikonfidik jonetükon alo oki it.
Diletolöd kuratiko miladälodi olik, ed oküpol, das kod ata ai edavedon dub viodam lönilöfa olik!
Kuds gretik sukons lanis gretik. Ats binons stafäds pro lif nulik ä dibälik.
Dugälobsöd cilis obsik, dubä givobs ones palis gudik!
Me voätavöds mens mödikum pedeidons, ka me vaf votik alseimik.
Binos degna gudikum ad pacütön dönu ed ai dönu, ka ad ai labön mikonfidi.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1955. Pad: 8.
NUNS.
Volapükaklub valemik Nedänik.
Ladet nulik:
Söl: ‘A. N. De Jong W. P.zn.’, ‘Van Stolkweg’: 11. ‘Scheveningen’.
Ünü foldil 4id yela: 1954 Vpamäks 100 peselons.
JEIKOT PLINAS.
Ma yeged fa ‘J. C. L. B. P.’ in el ‘De Nieuwe Courant’.
Tim vemo lunik epasetikon, das in Frikop Nedänans no nog ädabinons, ni Linglänans, ni Portugänans ad kulivükön nägäris, ad vedükön onis stönimanis e härbatimanis.
Kösömot gudik nog ädabinon ad fifidön krigafanäbis e pösodis böladik votik.
Äbinos ün tim et, das matabelans cifamü reg nämädik oksik: ‘Umbopo’ äkrigoms ko benosek ta tribüt hotentotas, kels päcifoms fa plin: ‘Wasja’.
Hotentots pivikodoms lölöfiko, e num gretik, bevü kel reg äbinom, pikrigafanon.
Matabelans äpreparoms zäli gretik. Neflens pifanöl pökvisinoms ad loet benosmekik, e reg pijonidükom pro ‘Umbopo’.
Atan ädalogom plido lefanoti okik, ibä ‘Wasja’ äbinom man pidanulüdöl, ed ‘Umbopo’ äsevom, das no nog irivom bäldoti, ün kel ma plak okik menamit primon ad vedön tönik.
“Benö!” vikodan älüspikom lukofölo fanäbi okik, “timül olik ekömon, o ‘Wasja’! fredob ya ad daifön me ol.”
“O ‘Umbopo’!” ‘Wasja’ ägespikom netakediko, “bönob vilöfo ole fidädi benosmekik, ab neklienob boso, das ob odünob demü atos. Atos taon ta ced obik.”
“Pidob osi,” ‘Umbopo’ äsagom dönu, “das mutob viodön cedi calasvista, ab sevol, atos binon vönaoloveikod, e zuo plimob oli dö logot pötitüköl olik.”
“O ‘Umbopo’!” steifädan pro zib veütikün äsagom, “bevü mans obik anans binoms, kels binoms nog vetikums ka ob. Jenöfö! kanob konsälön ole, ad steifülön seimna omis.”
“No oblinädob ole jemodi et, o ‘Wasja’! Reg fidom te regis votik, e no komunükom oki ko soldats komunik.”
“O ‘Umbopo’! osakrifoböv dini mu vemiki, üf ovilolöv klemön ad büedön filädön obi. Büosenob, das atos no opliton oli. Lofob ole kunis jönik mil, if sludol ad no fifidön obi.”
“Binol tu neflagiälik, o ‘Wasja’! ad cedön, das digidoböv plu kunis mil ka oli. Zuo nü hotentots pevikodoms, odagetob onis i sio nen yuf olik.”
“Labob reineli skilik, o ‘Umbopo’! atani ogivob ole, if lelivükol obi.”
“Labob somanis tel, o ‘Wasja’! ed odelo olabob kili. Danob oli demü komand olik.”
“Labob mödoti gretik golda in län obik peklänedöli, o ‘Umbopo’! Binob balikan, kel sevob, kiöpo binon. If lelivükol obi, ojonob ole topi, e täno obinol reg liegikün läna.”
“Agödo enunoy obe, das mödot gretik golda pituvon,tö top mö steps mil nolüdü kraal olik. Niludob, das at binon gold pemäniotöl.”
“Sevob kläni venena ad pasmivön leni sagitatipots, o ‘Umbopo’! If ek padrefon dub sagit so pevenenöl, odeadon ünü nümäd numatas teldeg. If lelivükol obi, okonob ole kläni.”
“No plu neodob sagitis pevenenöl, o ‘Wasja’! ibä evikodob neflenis lätik obik.”
“O ‘Umbopo’! konsälob ole ad no fifidön obi. Sevob magivafomüli. If sagob oni, mit obik vedon venenik, ed odeadol, if ufifidol obi. In demäd lönik ola, konsälob ole, ad lelivükön obi.”
“Atos binon coged bäldik, o ‘Wasja’! e no dredükol obi me on. Mens valik, kelis ejonidükob pro fided obik, äkonons obe konotili ot, e nog ai no binob deadik. Güö! labob pötiti saunik.”
“Sevol, o ‘Umbopo’! das mens, ven edeadons, kanons sedön lani oksik ini nim. If fifidol obi, osedob lani obik ini snek. Snek oklänedon oki in ludom olik, ed obeiton oli, ven slipol.”
“Ludom obik pavestigon alsoaro, o ‘Wasja’! e neai snek ebeiton obi. I medinamans obik noloms tavenenmedini süperik.”
“Osedob lani obik ini glosen, o ‘Umbopo’! ed odeidob lafi vetera olik.”
“No demob tumatis anik vetera obik, o ‘Wasja’! nü labob i kunis olik.”
“Binol krigan gretik, o ‘Umbopo’! ed evikodol neflenis valik olik. Ab ga bal binon in vol, keli no kanol bemastikön.”
“E kin binonöv-li utan? o ‘Wasja’!” ‘Umbopo’ äsäkom kofölo.
“Jimatan olik, o ‘Umbopo’! Osedob lani obik ini jimatan olik, ed obetikol nog suvo obi.”
Reg ävedom klilagedik sekü jek.
“Okälob, das oramenof i isio moti okik. Sevol-li sekü kis lüfat olik edeadom? Sekü tufen, o ‘Umbopo’! Maläd äprimon in lils omik.”
“Lüjinos lü ob, o ‘Wasja’ !” ‘Umbopo’ ägespikom vifiko, “das kods dabinons, kels vedükons, das binos vipabik, ad lelivükön oli. Kanol mogolön.”
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1955. Pads: 9—11, 15.
Komip se krigavabs
‘CAJUS JULIUS CAESAR’ (100-44 bü Kr.)
Dö krig Galiyänik. Buk folid. Kapit: XXXIII.
Petradutöl se latin fa ‘Brian R. Bishop’.
Atos binon metod komipa se krigavabs. Balido Britänans vaboms valöpio e jedoms spedis oksik, e medü jeik voik jevodas e lenoid luibas kofudükoms mödadilo kedädis. Ven edudranoms vü kavidatrups, bunoms se krigavabs e komipoms futo. Vüo krigavabistirans mogoloms pianiko se lekomip e pladoms vabis somo, das, üf paditretükomsöv fa lemödot neflenas, osefädomsöv okis lü oksikans. So geboms in lekomips mufovi kavida e fümöfi fantida, e medü plag e pläg aldeliks vobädoms fägi so vemiki, das ekösömikoms ad stöpön su glun klivik e skapik jevodis peföfiomoföl, ad lüodükön e flekön onis ünü brefüp, ad rönön ve deig e pladön onis disi yok, ed ad gerönön usao vifiküno ini krigavabs.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1955. Nüm: 3. Pad: 11.
EL ‘MANNEKEN PIS’.
Ma yeged in el ‘Haagsche Post’.
Läd: ‘Lutgardis’, jiviudan yunik de ‘Godfried’ II, graf di Brabän, äbinof in dinäds fikulik (1142). Äkanof lekonfidön sio fiedi tütans fa himatan okik pijonädölas, noubans tio valiks äkömoms fe ad jonülön feudastimodi oksik grafe yunik oksik: son telyelik ofa; ab feudans tel: blods: ‘Warter’ di ‘Mechelen’ e ‘Gerard’ di ‘Grimsberg’ se dafamül liegik ä nämädik: ‘Berthold’ no ädajonoms okis. Ya dü lunüp famül omsik ipolon neklieno Brabäne feudabi. Äcedoms nu pöti göniki ad dejedön oni, ed ärefudoms feudastimodi. Äklülos, das tütans grafa yunik ämutoms jelodön gitätis oma. So krig äsplodon. At äbinon vo komip neleigik, ibä ta elans di ‘Mechelen’ dub ted iliegiköl, elans Brabäna sekü krodagoläd ipöfiköla no äploboms. Blods bofik äfägoms kluo ad beravön e lefilükön zifis ömik.
Igo in züamöp ela ‘Brussel’äbinos no plu sefik. Ditret ävedon vemik; lekomip gretik niludo lonädik pödunon. Ün büsoar lekomipa Lesiör de ‘Gaasbeek’ äkömom lä jigraf. Äjonom nämädi gretik neflena, love kel te kurad telik e deadinedem Brabänanas öfägons ad dagetön vikodi. Sekü kod at atans ämutoms sevön, das graf yunik äbinom in nil omas. Mot älejekof sio pö tikod riskäda pro löfäb okik, ab no ädalof refudön. Ün god fovik manil smalik päpolom foi front milita. Valikans äfäkoms pö logam mastana yunik oksik; ädafredoms dö logodil flifädik e logils flenöfil oma, e ven ädunom ko punils okik ön mod drolik neskilik jästilis glidama, kelis ilärnoy ome, ävedoms vemo lanäliks. Nilü ‘Vilvoorden’ leni tuig vetik kvärabima klädöm gretik ko graf yunik pälägon dis lestän Brabäna.
Komip äprimon. Dönuamo Brabänans pägejedoms fa elans di ‘Mechelen’ lü kvärabim, ab äbinos, äsva at ägevon omes nämi e kuradi nulikis, ibä ai dönu ämomofoms nefleni. So ko mögods beniköl e nebeniköls lekomip — lekomip nilü ‘Ransbeek’ penemöl — ädulon dü dels kil. Tü del folid Brabänans ägetoms nämükamatrupis, e ko levikodavokäd äfügoms nefleni. Grafil yunik iglifikom leno dö jeikots komipa. Äjinos, das äsenälom plidi süperik su galädöp geilik okik, ibä älogotom mu yofiko, ven pos paud in komip, om ko klädöm okik pälöpiotirom dönu. Pos komip dajäf lölik omik päbespikon liföfiko. Balan äsevom ad konön dö dins semik, votikan dö dins votik. Ab dö nos äspikoy ko lanäl mödikum ka dö dun vemo natöfik manila smalik, ven dranül natöfik smalik äsüikon pö om. E dü dun et ilöikom so pleidiko, ed — atos äbinon ga dagudik de man so smalik, vo-li? — iflekom ai oki äl flan neflena!
Bos soik änuton palaidüpükön. Kvärabim päsesebon ko kälöf mödik, e päfeaplanon in ‘Brussel’ nilü prim ela ‘Rue du Chêne’. Ini nik, kel dub fom okik ämuton memükön dö klädöm, äpladoy “manili” binü ston labü gretot piedas zao bala e lafika — pos 1648 binü bronsöt — kel dünon ön mod vemo patik as fonedil, e kel sekü atos panemon: ‘Manneken pis’. Is stanom ya de tumyel degtelid. Labom kluo sio gitäti ad panemön “sifan bäldikün ela ‘Brussel’ ”. As soman kelifom ko elans di ‘Brussel’, e kompenom pö zäls valik onsik, ibä ün zäladel alik paklotom fa dünan okik in zälaklotem mu jönik.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1955. Nüm: 3. Pads: 11, 12.
NUN.
Ünü foldil 1id yela: 1955 Vpamäks 100 peselons.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1955. Pad: 12.
‘CAROLUS LINNAEUS’. (1707—1778).
Ma yeged in el ‘Haagsche Post’.
Belödan ömik harata di ‘Linnaeus’ in ‘Amsterdam’ ed in… ‘Harderwijk’ (ibä i us harat di ‘Linnaeus’ e tüm di ‘Linnaeus’ dabinons) niludo no sevon, sekü kod kinik harats et danädons nemi oksik. If binon ek, kel ejuiton tidi planavik, tän el ‘L.’ po nems planas ogivon one pläni saidik. El ‘L.’ et sinifon, das plan egeton nemi okik fa planavan Svedänik: ‘Linnaeus’, e das kludo sis tim tumyelas plu bal e lafika panemon so fa menäd pos menäd. Ed if man, äsä ‘Linnaeus’, in jäfüd okik mögiko no äkanom lonöfön as votastidan nämädik, ta nämät tuvemik omik igo taans famik oma ämutoms perädön. E das bü yels 200 studan pöfik, kels inägedom pro kestudans okik me bimajal jukis omsik, iplöpom ad vedön profäsoran, kurasanan, lesiör, e nouban — ekö! atos äbinon ün tim et seled gretik. Pö ‘Linnaeus’ atos ejenon. Om, kel övedom nolavan, pämotom ün 1707 in vilagil Svedänik smalik as son pastana labü nem: ‘Ingerwarson’. Äzedom famülanemi balugik, ven om, posä ibinom jukelatidäb, päsedom fa sanan-famülaflen lü jul ad studön. Änemom oki ma tiliad gretik fo pastanöp fata okik: ‘Linnaeus’, me nem kelik ädulifom fovo lifi okik, jüs om, lesiörami idagetöl, äkoedom nemön oki: ‘Carl à Linné’.
Ab büä örivom atosi, ömutomöv lifädön nog mödikosi. Elans di ‘Lund’ e di ‘Uppsala’ älogons natafleni, kel ya as hipul ilöfom planis e nimis, as studan niveras oksik. Do iprimom as studan Godava, äloveikom ye suno lü stud planava, studi kelik omik profäsoran Godava: ‘Celsius’ äfrutidom pro lebuk okik dö plans in bib komädöls. Lebuk at ävedon so süperik, das profäsoran planava: ‘Rudbeck’ äkoedom cälön eli ‘Linnaeus’ ad kälädan planagada kadämik, ed igo ädälom ome ad duinön spikädatidodi. Milag äjenon: num studanas ägretikumon de 400 ad 1500, jenöfot, dö kel ‘Linnaeus’ äpleidülom no nemödiko. Dub tüvs difik e penäds äklopom lobüli calöfik mödik. Äbetävom komitü reiganef Lapäni, dö täv kelik änunodom in toum bigik, kel äpubon in ‘Amsterdam’. Tanät bevü Nedän e Svedänan ävedon nabikum, ven äprimom ad studön sanavi in kadäm di ‘Harderwijk’. Tefі zif at rimod ädabinon: ‘Harderwijk is een stad van negotie, men verkoopt er bokking, blauwbes en bullen van promotie’ (‘Harderwijk’ binon zif teda, seloy us smokädarüni, blägavaxeni e diplomis dokikama), e faman ömik edagetom us tituli dokana, b.v. i ‘Boerhave’. Kosäd ävedon fümikum, ven äkosikom ko ‘Boerhave’ e ‘Gronovius’ in ‘Leiden’, äbevobom ko ‘Burman’ di ‘Leiden’ eli “Florem Säleäna” omik, ed ävedom gadal gadas glorik bankala di ‘Amsterdam’, sifala: ‘Cliffort’, in el ‘Hartencamp’ nilü ‘Haarlem’. Nol, us pidagetöl, pimödükumöl ko ut in gads privatik mödik e konlets in provins liegik pikonletöls, ägevon stabi fame omik valöpo in foginän pipaköle, ab i site planavik omik.
Is plad no dünon ad plänedön patiko meriti kinik sit omik eblünon nolave. Saidos ad sagön, das egivom siti vödedas e lonas pro vödedem jäfidämas e grupas, kuratükami verätik pla nefüm büikum bepenotas. Do planav äbinon pro om din veütikün, äfövom vobodi okik i in votiks tel natavoledas kil, in nimavoled e minavoled. Ven igekömom ini Svedän fam Nedänik e Yuropik äprodon ye no saidiko ad kosididön oki, ed äcedom zesüdiki ad lisitön cali nafasanana. Kur älabon ye miseri, ed ämesedon glori omik dub cälön omi kurasanani. Sikot at bo öjelonöv omi ta faem, ab at ägivon ome leigüpo bosi mödikum ka te kosidi, sevabo noubami e (bos, kel äbinon nog veütikum) plagi stäänik. Suno fam omik as sanan äblinon ome profäsori in ‘Uppsala’, kö äjonülom vobiäli neleigodovik, ed äpübom numi gretik lebukas nolavik. Lebuks ömik äpubons dönu in Nedän. Me vobod et, in kel el ‘Species plantarum’ äbinon lebuk veütikün, äbegolom vegis nulik, ed ämaifükom horitis nulik. Pö atos äfägom zuo ad fölön konletiäli okik. Äfünom musedi lönik, in kel äjafädom pladi fümik pro yegs nolavik valik fa ok pikonletöls. Konlet äbinon so nidik, das pos deadam omik jiviudan oma äselof ati kläno in Linglän, kö konlet lölik, binädöl me plans pisägüköl 19000, näsäks 3000, koans e korials 1500, e mins 2500 ün atim nog binon pleid e glor ela ‘Linnean Society’ in ‘London’.
Do ‘Linnaeus’ no kanom flagön tituli feafomana levolutüköl nolava planavik, eduinom ga vobodi mu meritabiki. If bo no dutom lü plins nolavas, ün tim omik ebinom fümiko leson voik in dafamül nolavanas. Tikädis flifädik ä nulikis leadom lilön, ven dilädom planis ad “uts, kelas mated jenon notiko” (‘phanerogamae’) ed “uts, kelas mated pazelon kläniko” (‘eryptogamae’). Dub atos sots 10000jü 11000 pö nolavans büikum komädöls päläsükons e päbalugükons ad 7000. Ön tefs valik pälestimom in foginän e lomän. Pätovälom ad lesiör, ad nouban; ab ön seved meritabas okik äbinom vilagan balugälik tima büik; latikumo no äbinom ai man neflagiälik, soäsä älonedosöv pö man labü kalad jenöfiko gretik. No espikom-li dö ok it me vöds at: “Nek bü om elogom vobotis so mödikis e so kuratiko Jafala; nek bü om evedom famikum. Nek bü om pelobom as plin planava.” Oy it daloy labön süadi tefü atos, man jenöfiko gretik no penom soikosi.
Paoplägs tel äfinükons lifi omik tü yanul 10 yela: 1778. Ädeadom ün bäldot yelas 71. Ägevom (äsä ‘Dr. Schierbeek’ sagom digidölo) nidi gretik ele ‘Scientia amabilis’, planave, ab äfinükom in on timädi, kas ämaifükom nuliki. Nitedäl gretikün omik ätefon sitavi e lekani bepenama; ab tidäbs omik, atosi ätuüköls, äplänoms atosi, äsva biolog lölik äbinädon te me atos.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1955. Pads: 13—15.
Spikäd tü d. 9id novula yela: 1954
SPIKÄD FA ‘SIR WINSTON SPENCER CHURCHILL’ DÜ LEFIDED SIFALA DI ‘LONDON’ IN ‘GUILDHALL’ TÜ D. 9id NOVULA YELA: 1954.
Petradutöl se Linglänapük fa ‘Brian R. Bishop’
Lifobs ün timäd, kü ladälod sludon in mafäd gretikum dö fät pöpas, kas fät sludon dö ladälod. If menef vipon ad plakön periodi laidulik e nenfiniki benolaba stöfik, mens mutons te kondötön ön mod püdik e yufiälik kol ods, e nolavanef odunon pro ons valik utosi, kelosi vipons, e mödikumi, ka kanons drimön.
If vip onsik binon ad zaniälön ed ad cedön, das binos cogik ad beitön odis vemo e laiduliko, kanons klüliko deidön odis ön mod vifikum e grosülikum, ka föro ün tim büik. Ons labons väli ed obs labobs väli.
Men vedon ai plu mastan fäta lönik okik, ai plu nefümik dö utos, kelos obinon, e cedob, das primon ad suemön jenöfoti at gudikumo, ka edunon föro osi ün tim buik.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1955. Nüm: 4. Pad: 15.
Vindit lügadramatik jikanitana penoföl
Ma yeged fa ‘Maurits Wagenvoort’.
Söls: krütans no kanoms binön tu prüdiks, pö noted cödota oksik tefü duins melodik lädas reitaki södunölas. Konot dokümik sököl otidon omes, das jilekanans anik geyilons nosi, ön jenet at igo vero nosi, ad vinditön okis demü krüt, kel ön mod alseimik no pliton ofis.
Jiel ‘Zwaantje Van Treitelen’ löfik älabof pas bäldoti florüpayelas degmäl, ed älabof in ladäl okik lifiäli nekvänovik ed in gugil okik gelili, kel no äkanon stopön. Kis binol-li plänovikum, kas äkanitof? Das äkanitof suvo? Das äkanitof laodiko? Das äkanitof lidis mu fredikis? Das äkanitof lelöfadolis lügikün? Äkanitof ai, ai dönu, e fienädan murik löpolödöl — fienädans binoms ai cödans murik lifiäla votanas, pato if binoms selibans u hiviudans — fienädan löpolödöl äskanom mu vemiko dub atos ed ädagetom sekü atos yelovamalädi. Atos äbinon ye klüliko vero lindifik pro ‘Zwaantje’.
Ab fienädan löpik no äbinom cödan saäbälik balik kanitama ofik. In züäd ofik nog balan ädabinom, keli änestümof, keli ähetof, keli äviloföv viodön ön mod jeikikün, bi änotodom cödoti okik ön mod so grobälik, semikna so nofiko, das ‘Zwaantje’ imutoföv labön blögädi glada as lad, pla ladäl lekanik o so senöfik ä jatülöfik — if dalob gebön vödi at — if ibleboföv takedik pö krüt so japälik oma: blod ofik.
Blod at äbinom studan, ed igo balan, kel ästudom. Kisi ‘Zwaantje’ äkanof-li dunön ta atos? Äsevof, das kanitam ofik ätupon omi, ab gelil in gugil ofik… no äkanon ye seilön. At ämuton kanitön, ämuton trilön, lerorön, kanitön nämöfo lidi jönik bal pos votik, dü del lölik, de löäd ofik jü lübedgol ofik. Ibä ‘Zwaantje’ äbinof jilekanan nenfenik, do bevü noats mödik, kelis äleadof tonön, semikna i noat dobik seimik ädabinon; bos, kelos jenon igo sio semikna pö jikanitan famikün in konsärtalecem.
O! blod et! Kio binom el ‘Nero’! E zuo simulan so vemik! Plas änotodom stedöfiko, das äbinom neflen utosa, kelosi nemoy pö pläg kanitama eli ‘bel canto’, äkodidom krüti nofik okik jenöfote, das mot ämutof semikna takädön, e das pätupof in slipil okik. Äsva ‘Zwaantje’ no äsevof, das mot ätakädof, ed äsva i no äsevof, das kanit — e klädömalidils, pro kis dünons-li üfo? — labon suvo fluni slifikodöl. Ab zuo gugil ela ‘Zwaantje’ no äkanon demön slipili mota, atos äbinon nemögik.
Tü del seimik… fienädan löpolödöl ägolom su pantufs fülik mo e ge in cem okik; blod naudüköl et in cemil okik äfäistegädom lilis okik me puns okik, ko kubits näi buk, lü kel logs mu vutiks pilüodükons; mot äslipof ud ästeifof ad slipÖn in cem okik; äjinos, das domanef lolik ädalilon eli ‘bel canto’ ela ‘Zwaantje’, kel äfikanitof lidis jönik okik, lidi bal pos votik, duinabotemi lölik okik. Äbinos stom reinöfik, ab ‘Zwaantje’ äkanitof, äkanitof mu laodiko, das äblinof “sole” glidi okik. Glidi me vög löpikün. “Blinob ole, o sol! glidi obik.” Stil! Ab dü timül mu smalik. Äkanoy lilön, das fienädan ägolom löpo mo e ge. Sunädo pos atos ‘Zwaantje’ äfovof in duinabotem Deutänapükik okik me el ‘Friedrich’, kel ädalom begön ofe vali, ab ‘das Eine nicht’. Ha! nu el ‘Nero’: blod naudüköl ofik äjutedom ninio, e kisi äbegom-li? Nö! no äbegom utosi, kelosi i el ‘Friedrich’ no ädalom begön ofe, leno äbegom atosi. Voiko äbegom löliko nosi.
Men veneni sputöl äbüdom. Lesi! söl: blod äbüdom. Ha, ha! Äbüdom ofe ad seilön, ibä no äkanom vobön. E ‘Zwaantje’ pleidik äs jilekanan pinoföl äjonof ome me nam “so koldik äsä ut sneka” maifodi yana, e dönu ämeibof ele ‘Friedrich’ ofik, das ädalom begön ofe vali, ab… ‘das Eine nicht’! E blod-li? Ädredölo, das ödofalom sekü vut us e lo logs ofik, ägolom lü maifod ome pijonöl yana, äflekom oki nog dü timül ko loged me leklärs fulik, ed äsagom, “das sevedol te, das kodol, das mot no kanof slipön!”
Ad atos ‘Zwaantje’ ästöpof dü timül eli ‘Friedrich’ okik, ed äsagof: — do no äzeilof löliko atosi — “atos lindifon mu löliko pö ob.”
Nog lidis anik silanan löfik äkanitof, e fienädan löpolödöl äjäfom ya ad sälenükön pantufis fülik okik, e, do plödü dom stom äbinon so vemo badik, äsludom ad golön nämätü God sui süt, bi ösufidalaidom valöpo fasilikumo ka sus volkan kanitöl et, kel pinemof ma nim niedik ä deköfik: svan, kel ma temunod nolavik äkaniton te balna — o! te balna ün lif lölik okik: stil kion! beat kion! dafred kion! — ed ädeadon sunädo pos atos me deadam jönik. Anu ikanitof me vög laodik, das no älabof benenis, e nelab at äjinon ad süükön pö of mediti. Äseilof lunüpikumo, kas äkösömof. Lid et benenas ebinonöv-li svanakanit ofik? El ‘Nero’ in cemil äspelom osi, e fenik sekü jästäd spamöfik älivükom namis ad puns pifomölis dü timül de lils okik, ed älilom da boedavöl slenik sörili digik, jikanitani benädik labü reitakagugil, kel äkanitof laodiko: “if no labolöv logis blövik löfik et.” “Logs blövik löfik” at, kels irübükons ba düpis mil studa omik, kels äbinons kojmar omik, ed äsäsüenükons timülo omi äsä lelöf nen spel, logs blövik at äkofudükons eli ‘Nero’. Dönu äjutedom ini cem jikanitana, e vutiko, letodiko äluvokädom: “vilol-li nu seilükön lumudi olik u no?”
Äbinos klüliko jeikik ad lilön bosi soik pro jikanitan, kel äjäfof ko yub vemikün me el ‘bel canto’ okik. Tomiko älaikanitof: “tän i no picütob.” Krütan grobälik, el ‘Nero’: blod ofik pro jön melodik e poedik nesenälöfik ävokädom fäkädäliko: “Logs blövik-li? zeilol-li onis? Tän ekö!” E leigüpiko ägivom ele ‘Zwaantje’ yuböl flapi, kel äkoedon konkudön ofi, äsva äsödunof eli ‘Traviata’ ün deadamadüp ofik. No äbönom ofe timi ad gesagön u gedunön bosi, ämorönom se cem ofik, e ‘Zwaantje’, nu leigüpo ko noats dobik valik okik, äpovokofome vödis anik, kelis no vilob dönuön demü poedav ofik. Me atos hit ladäla ofik ye no ikoldikon. Kisi odunoföv-li ad blinädön blode neplitik okik lepidi laidüpik? Kisi-li? Süpo äsevof osi! Odeidof oki, ed om, mubapan, obinomöv kodan deadama ofik, e mens valik ojononsöv omi ed osagonsöv: “Ekö! us om, mubapan, midunan, golom, kel ekodom, das sör lönik oka…” Si! o si! atos obinonöv vindit ofik, vindit glorik ofik.
Sunädo äjutedof donio ve tridem, sui süt, ini söp. Vat koldik äkobioflumon ün timül balid love of, ab, plas äluslugon eli ‘Zwaantje’ neläbik ini virs blägagrünik okik, soäsä älönedosöv pö deadam poedik jilekanana no pisuenöla, äflöton ofi dub sürfat trubik okik. Atos äjenon plü fasilikumo, bi ‘Zwaantje’ — ba iglömof atosi pö leskan saludik okik — äbinov jisviman leigo so skilik äsä läd: ‘De Boer-Van Rijk’ it. Noe vat äflöton ofi, abi äkoldülükon leskani saludik e vuti suemovik ofa. Jinoyölan plonabik no äneodof igo yufi beigolanas su söpakäv ad savön ofi; ägrämof ito sui jol. Trofölo ab pleidiko, dremiko ab koteniko, ägegolof lü löd okik, kö mot ituvof fino taki pro zedelaslipül okik, ed äsagof ninälo: “Ga evinditob obi plidiko demü el ‘Nero’ bapik et! Otidob ome bligi!”
Ven fienädan löpik ye igekömom de skanaspat okik, ästunom, das no älilom jikanitani donolödöl; das igo no nog älilom ofi, ven älenükom dönu pantufis fülik okik. Äsuemom, das nendoto bos ijenon, ed änetakedükom oki… fredo.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1955. Nüm: 4. Pad: 16. Nüm: 5. Pads: 19—20.
Zigans
Ma yeged in el ‘Haagsche Post’.
Jenos semikna, das län obsik pavisiton fa trup ziganas. Ab, ven lotans no benokömiks ats binons semanaedo ninü länamieds obsik, binos vemo fikulik ad koedön moön onis, bi binons veriko nenlomäniks. Deutänani, Macaränani, Rusänani, igo Tsyinänani kanobs moükön me gesed onas lü lomäns onsik, ab steifüloyöd semanaedo atosi ko zigan! Ad kanön dunön osi, mutoyöv sevön lomäni onik, ab at no binon tuvovik. Sio jonäts saidik dabinons pro büoced, das rigons de Hindän (Lindän föfik); ab ifi atos binonöv nolaviko verätik, tatagitiko atos ga no nog binon saidik ad boidön lusogi somik glibanas lü Hindän. Niludiko gegetobsöv onis as gefled sa protestapanädi de reiganef Hindänik, kel i buon ad logön, das mogolons, kas kömons.
Binos vo küpädik, das lusogs glibanas et nog ai ziglibons du taledadil bäldik obsik, das nog ai no peslürfons fa sogäd vesüdänik. E ga ya binons dü tumyels plu mäl lödans Yuropa. Tävakonot se 1322 fa hifransiskan ya mänioton bosi dö nomadatribüt su Kriteän, kel emouton binön zigans. Latikumo mö tumyel lafik mens tribüta at pasienons su kontinän, in Grikän, ön nem: ‘Acingani’, latikumo mö tumyel in Bömän, boso latikumo in Deutän, ed ün 1420 elans di ‘Deventer’ seivons balidnaedo glibanis. Pianiko epakons okis love Yurop lölik, ed igo nisuls Britänik no päspalons de ons. Ün tims vönädikum äniludoy, das zigas älicinons de Lägüptän. Ons it äfümükons niludi at, dubä älesagons, das klädöm onsik istanon in Lägüptän, e dubä änemons okis smala-Lägüptänanis. Atos bo äkodon, das Spanyänans änemons onis elis ‘Egypcianos’, latikumo ma sam Portugänanas elis ‘Gitanos’, Macaränans ämalons onis as ‘Pharao nepe’ (= pöp faraona), e Linglänans brefi daplidöls äspikons dö ‘Gypsies’. Obs: Nedänans änemobs onis elis ‘Egyptenaren’, ab i elis ‘Heidens’ (= pagans), kelos äbinon plu kösömik.
Ab atos valik äbinon neverätik. Pükavans ekleilükons dini, posä ya ikludoy netaviko, das büröletans leno ilödons len jols ela ‘Nile’. Ekanoms kludön se pük ziganas, das atans älicinons se Lindän föfik, efe se dil nolüdavesüdik. Sekü kod kinik no eblibons us, no mog pekleilükos lölöfiko. Konot dabinon, in kel pakonos, vio reg Pärsänik: ‘Bahram Gur’ (420 pos Kr.) äbegom rege: ‘Shankal’ de ‘Kanaudge’ in Lindän föfik ad sedön ome elis ‘luris’ ü lütipläkanis 10 000, ad fredükön boso lifi reigäbas omik, vio lütipläkans ämikondötons, pos kelos reg: ‘Bahram Gur’ äxilom onis se län okik, ed äkondanom onis ad sufön glibanalifi. Niludiko magäl mödik dabinon in atos, ab näi at ba ga i bos verata dabinon, kel kanon dünön ad plänön nomadalifi ziganas. Ibä binos bo küpädik, das in Pärsän zigans panemons buamo: ‘luris’. Vüo, das Lindän föfik ebinon licinalän ziganas pafümükos dub jenöfot, das in el ‘Punjab’ pöpatribüt lödon, kel panemon: ‘Tsyanbgar’, e nu no nedos, das binoy pükavan zadälik ad suemön, das rölet vemik dabinon bevü el ‘Tsyangar’ e zigan. Ed üf binoyöv soman, olärnoy atosi dub baiäd pükans onsik.
Pük ziganas vüo leno binon plu Lindänapük rafinik. Ün gol timas at peliegükon me vöds valasotik se läns, kö älomädükons okis. Pükavan Tsyegänik: ‘Miklosich’, kel estudom pato ziganapükis, edagetom igo kludodi ad distükön dialegis no läs 13, kels distons so mödiko de ods, das zigan se Spanyän senälon töbi ad suemön tribütakompenani okik se Macarän. Leno mutoy lecedön ziganapüki as sot midunanapüka. Labon liegi lofüdänik fomas e deklinas, e no onoloy onis nen stud leigo fefik, äsä ut, keli nedoy samo pro hebrey u sanskrit. Eluxamobs seimna gramati e vödabuki ziganapükiks, ab pedejeikobs ad seivön mödikumosi de ats demü fikul fomas. Nu nolobs te, das zigan nemon Siöri eli ‘Dewel’ e meni eli ‘manush’, e das, if sagon obes: ‘I bock hi kohno fedidir kerepasheri’ sagom, das faem binon kvisinan gudikün. Utan, kel vilon seivön klänis püka ziganas, sumonös lebuki fa ‘Dr. A. F. Pott’ dö zigans e pük onsik! Edagetobs i se on pükinoli obsik.
Netaviko zigans binons mens löliko votiks äsä obs: vesüdänans. Mans kösömo smaliks, lunediks e too nämiks, labü logs blägik, täin dofayelovik e tuts nidiko vietik okas, no binoms Yuropans, ed otos muton pasagön dö voms omsik, kels ün yun oksik suvo binofs bätodiko jöniks, ab kels ün lifayel kildegid oksik ya jonofs malis bälda. Ün nifüp vilons bo stebön seimöpo, ab ven sol givon dönu vami e dels vedons lunikums, pö atos no sufidons, e grupo tevons ini vol lardik. Ad meritön kosidi oksik voboms as smitans u nätükans cafas. Selons smalotis fa oks it pemekölis, mugiträpis, sibis e bödacekis. Binons valemo mens plödakösömiko musigäliks, kels nolons ad bepläyön musigömis valasotik, ai ma lilam, ab pladons buiküno viäli disi cün, e bepläyons täno oni so keiniko, das dagetoy dubo seni blöga in gug. Utan, kel vilon sevön, kisi musig ziganas sinifon, reidonös studoti sevädik fa ‘Liszt’: ‘Des Bohémiens et de leur musique en Hongrie’! Täno odagetoy magädi, das pöpil da vol gliböl ga i efölon rouli in kulivajenotem Yuropa.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1955. Pads: 17, 18.
NUNS.
Volapükaklub valemik Nedänik.
Ladet nulik:
söl ‘A. N. De Jong W. P.zn.’ ‘Sonoystraat’: 53 ‘Den Haag’.
Ünü foldil 2id yela: 1955 Vpamäks 500 peselons.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1955. Pad: 20.
SPOD.
Limanes diläda valemik feda Vpaklubas e lebonedanes gaseda obsik, kels no nog epelons debis rötöfik okas, begobs plütiko ad vilön pelön atis obes mögiküno suno.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1955. Pad: 20.
NUN VEÜTIK REIDANES VALIK OBSIK.
Soäsä reidans obsik sevons nendoto, redakans nuik Volapükagaseda pro Nedänapükans evedoms ze bäldiks. Balan erivom bäldoti yelas 90 e votan yelas 86. Obs bofik cedobs kluo, das tim ekömon ad lovegivön pösodes yunikum dunodis, kelis labülobs in Volapükamuf. Läbiko eplakobs, das söls: ‘F. J. Krüger’ e ‘P. H. J. Uittenbogaard’ binoms klieniks ad lovesumön bligädi obsik. Söl: ‘Krüger’ binom kevoban nolavik Kadäma Nedänik regik nolavas in ‘Amsterdam’ e söl: ‘Uittenbogaard’ binom tidal püka e literatava Fransänikas in ‘Hilversum’. Dalobs kludo lükonfidön omes ko konsien takedik gasedi obsik, e spelobs ladöfo, das dü redakam omas gased ofloronös ed oglofonös!
Redakans:
ARIE DE JONG.
J. G. M. REYNDERS Sr.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1955. Pad: 21.
‘RENÉ CAILLÉ’: LETÜVAN ELA ‘TOMBOUCTOU’.
Ma yeged in el ‘Het Vadeland’.
‘Tombouctou’ älabon ün yels balid tumyela degzülid fami konädik. Äsevoy zifi te se konots de karovatävans Frikopik e se literat larabik. Ma nuns äbinon zif gretikün ä liegikün vola. Ün tim et elans Fransäna e Lingläna ästeifons mödiküno ad dudranön mögiküno fagiko ini nilän Frikopa. Magäl ömik päsüvokon in läns bofik löliko dub drimamagot at tefü Frikop.
‘René Caillé’ leno äbinom nolavan. Fat omik ideadom in fabäböp. Mot omik no elilof lunüpo sekü fav mödik e nelab. As pulil degtelyelik pälärnükom jukele. Mastan äbinom brietan, äsä fat omik ibinom, ed äsä ziom omik ä tütan i äbinom. ‘René’ ye no älabom timi ad kompenön i ko hiflenils okik pö muads kösömik ettimik. Ätikom ye te dö tävs gretik, dö Frikop. Lio tiks taledavanas nolik ettimik e letävanas künik edranons-li ün tim et lü pul smalik in vilag smalik in nil ela ‘Rochefort’? Sevobs te, das el ‘René’ smalik ädagetom ön mod seimik sevi, das letävagoläd pöblümükon lü Frikop ko stüted de klub taledavik. ‘René’ ävilom kompenön ön mod seimik pö letävagoläd et. Mens vilaga älemufükons kapi dö fop so mödik. Fino äkobükons moni anik ad fägükön puli ad remön päri jukas. As hidünan fizira jukelatidäb äkanom ketävön.
Atos äbinon ün 1816; ‘René’ älabom bäldoti yelas degmäl. Ya ün tim et ävilom letüvön eli ‘Tombouctou’. Ab kiomödikos ämuton palärnön demü atos! E kiöpao mon ökömon-li? Dü lunüp yelas deg pul epreparom tävi okik.
Goläd balid no ädudranon fagikumo ka jü top fagotü milmets anik de jol Senegaläna. ‘René’ ästebom täno dü tim anik in ‘Saint-Louis’ ed äjäfom us me ted. Vüo älärnom larabi ed i püki nilänik. Ästeifom mögiküno ad lesevädükön oke kösömotis e meugi läna. Sevabo ädesinom ya suno ad tevön as tävan ko karovanef lü nilän. Ästeifom mögiküno ad nätimikön ko tedans Larabänik.
Ab mon anik ga päneodon. Älüodükom oki lü cifod Fransänik, ab pälecedon ventüran. Täno ätevom lü Siäraleonän äspelölo, das Linglänans öyufoms omi. Linglänans ilonüloms ye speli lölik oksik ad desinod mayora: ‘Laing’. Tü timül et no nog äsevoms, das atan irivom fe eli ‘Tombouctou’, ab pisasenom tü timül, das ävilom lüvön dönu zifi.
Tän om it öspälom. Äkobükom franis 2000. Ko ats ävilom riskön dini. Äremom canis anik: tabak, papür, pokasärvätüls, neifs, loks, igo reinajelöm. Stebedön lunüpikumo no äkanom, ibä ilelilom, das klub taledavik ilofon premi mö frans 10000 pro utan, kel ökömom as balidan ini ‘Tombouctou’. Premi et ävilom fümiko gaenön.
Ko jodemabüsid okik kompenükom oki lä karovanef. Bitom as Lägüptänan, kel pedugom fa ‘Napoléon’ bü tim anik as slafan lü Fransän. Reidom ziliko kuraani. Ab ini buk saludik klänedom i bledilis feinik, sui kels epenom tävapenetis e küpetis taledavik oka. Dü vegam vedom malädik, dagetom skorbuti, futs omik primons ad purulön; dü muls kil bleibom seatön seimo löliko nenyufiko in ludom ko jinägär bäldik as jikälan. Fino rivom ga zifi famik. Mutom konsatön, das fam binon tu gretik, e das zif, kel ebinon semanaedo i zänädöp lifa lanöfik Frikopa slamik, binon vemo tifailöfik. Lelilom i, das mayor: ‘Laing’ pesasenom. Täin paelik omik e fom nuda omik süükons is ed us badiniludi. Ga sludom nu ad getävön lü Yurop ve veg nog fikulikum. No gegolom sevabo lü jol Senegaläna, ab golom traväro da Saharän lü Marokän. Voto no kanoyöv kredön, das ebinob in ‘Tombouctou’, so tikom. Gegoläd binon kluo nog mödo töbikum ka usiovegam. Labom plaki badik dö geidan, kel tomom omi kruäliko. Malädölo e faemölo, ai dönu senälölo tädi, ga rivom fino joli Nolüda-Frikopa. Ab i täno no nog pesavom. Ibä as slaman no dalom lüvön läni, ed üf stetoyöv, das no binom slaman voik, fümiko mutomöv sufön deadapönodi. Fino konsulan Fransänik in ‘Tanger’ ga plöpom ad koedön boidön omi, as matrod pemaskaröli, sui naf Fransänik.
Om malädik ä go lefenik palasumon in ‘Toulon’ ini malädanöp. Suno nu vedom man famik. Prem mö frans 10000 pagivon ome e zuo nog gaenäts finenik votik.
Tü 1827 prilul 19 ‘René Caillé’ iprimom golädi okik. Kuratiko pos yel bal äkömom ini ‘Tombouctou’. Goläd lü nolüd ädulon nogna vigis ömik. Pas tü 1828 setul 27 letävan äkanom travärön meli de ‘Tanger’ lü ‘Toulon’. Ün dekul yela ot pästimodom in kobikam lezälik kluba taledavik. Ün 1830 tävakonot omik äpubon.
Levolut di ‘Paris’ yela lätiko pemäniotöla öfinükon ye fami omik; mans nulik äkömoms ini reig e kuds nulik äläsükons nitedäli dö vobod omik. Dil meseda ome pigevöla no plu päpelon. ‘Caillé’ äsoalükom oki lü vesüd läna ed ävilom vobön as feilan. Äklülädos, das jukelatidäb büikum ä letävan vilälik äbinom feilan badik. Reto saunöfastad omik pifibükon mu badiko dub goläd traväro da däsärt Frikopik. Ün 1838 ädeadom, ven älabom te lifayelis 38; äposbinükom jinatani e cilis fol pö dinäds ze kudiks.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1955. Pads: 22—23.
REJIMEN BISARIK
Tüi fin reiga okik reg: ‘Louis’ XIV Fransäna ädagetom tiketi bisarik. Äbüdom sevabo bale generanas okik ad fomön rejimeni menas, kels valik idunons ün lif oksik fopis patik anik. Änemoy kluo rejimeni at rejimeni fopanas.
“Kitimo”, ‘Louis’ äsäkom seimna generane lebüdöl, “desinol-li ad büedön malekön rejimeni da süts ela ‘Paris’?”
“Ag! ‘Sire’ !” generan feiniko smilöl ägespikom: “atosi üdunob ya sis lunüp. Ab logorös! dredob, das in ‘Paris’ lölik no kanoyöv tuvön eki ad logön rejimeni maleköl, ibä or, o mayedal! ebüdor ga, das te utans dalons logön lü rejimen, kels no dutons lü on.”
Reg äsuemom vinegi, e pos dels tel äbüdom ad säfomön rejimeni fopik.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1955. Pads: 23—24.
SPIKEDS DE ‘MUSLIH ED DIN SAADI’ (1189 — 1291).
Sapan nen tug binom äs bleinan, kel polon flamoti. Litükom votanes vegi, du om it golom in dag.
If stadol vü neflens tel, spikolöd täno te vödis somik, das, if övedonsöv semanaedo flens olik, no önedol jemön!
Nam olik gleiponös pas täno glävi, ven säditretaveg votik nonik dabinon!
Ek cedon täläkti lönik okik lölöfiki, e cedon cilis lönik okik jönikis.
Ifi sap valik inepubonöv se vol, sekü atos nek öcedonöv oki it  stupiki.
Utan, kel ün tim, das binon nämädik, no gevon benodis, oplakon, ven nämäd okik unepubon, düfäli fata.
Din gudik levedon te dub sufäd, spidiälan vobädon nosi.
Utan, kel konleton nolavi e no sevon ad gebädön oni, binon äs man, kel plaudom länedi, ab bo besovom oni.
Noboin, ifi falon ini släm, blebon noboin, e püf, ifi löpioviron geiliko, blebon ga te püf.
Nämäd in nam fopana su tron binon vaf ta om it.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1955. Pad: 24.
NUNS.
Volapükaklub valemik Nedänik.
Ladet nulik:
söl: ‘J. P. Verspoor’, ‘Tamarack’: 1504 ‘Mc. Allen’ (‘Texas’ Lamerikän).
Diläd valemik feda Volapükaklubas.
Evedom liman:
söl: ‘Albert Lallemand’, ‘Avenue Albert’: 176, ‘Andenne’ (Belgän).
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1955. Pad: 24.